Kompostowalne i bardzo lekkie torby na zakupy: zakaz, wyjątki i decyzje państw
⏱ Aktualizacja: 2026-11-02 · źródło: rozporządzenie (UE) 2025/40 + Wytyczne KE C(2026) 3702
Torba kompostowalna nie zwalnia z zakazu. Komisja wyjaśnia, że bardzo lekkie plastikowe torby na zakupy — także kompostowalne i biodegradowalne — podlegają zakazowi z pkt 6 załącznika V, z dwoma wyjątkami. Do tego dochodzi pole manewru państw członkowskich, które mogą zakazać nawet torby objętej wyjątkiem.
W skrócie
- Bardzo lekkie plastikowe torby na zakupy, także kompostowalne i biodegradowalne, są objęte zakazem z pkt 6 załącznika V.
- Zakaz nie obejmuje toreb potrzebnych ze względów higienicznych ani dostarczanych jako opakowanie jednostkowe żywności luzem w celu zapobiegania marnowaniu żywności.
- Państwo członkowskie może zakazać także tych wyłączonych toreb, żeby zrealizować cel redukcji lekkich toreb (40 %), jeśli środek jest proporcjonalny i niedyskryminacyjny.
- Worki na odpady i torebki na psie odchody to produkty, nie opakowania — PPWR ich nie obejmuje.
Co mówi Komisja Europejska
Wszystkie bardzo lekkie plastikowe torby na zakupy (a więc również torby kompostowalne lub biodegradowalne) są objęte zakazem na podstawie pkt 6 załącznika V.
Komisja Europejska — pytania i odpowiedzi do PPWR, rozdz. XII pyt. 5
Co jest torbą na zakupy, a co zwykłym workiem
Zanim zaczniesz analizować zakaz, ustal, czy w ogóle masz do czynienia z opakowaniem. Komisja odpowiada jednoznacznie na pytanie o kompostowalne worki na odpady: nie są lekkimi plastikowymi torbami na zakupy. Definicją opakowania z art. 3 pkt 1 i definicją plastikowych toreb na zakupy z art. 3 pkt 55 objęte są wyłącznie torby sprzedażowe. Worki na odpady oraz torebki na psie odchody to produkty, a nie opakowania, więc PPWR ich nie dotyczy (rozdz. XIV pyt. 1).
Zakazy formatów porządkuje wiki o zakazanych opakowaniach, a kompostowalność — wiki o opakowaniach kompostowalnych.
Dla polskiego producenta folii to ważne rozróżnienie asortymentowe. Ta sama folia biodegradowalna może trafić do rolki worków na śmieci (poza zakresem) i do rolki toreb przy kasie (zakres PPWR). Zakaz, cel redukcji i wymogi kompostowalności dotyczą wyłącznie drugiej. Rozdziel więc kartoteki produktów, żeby nie przypisać opakowaniu obowiązków, których nie ma, ani nie pominąć tych, które ma.
Zakaz z załącznika V i dwa wyjątki
Pkt 6 załącznika V zakazuje bardzo lekkich plastikowych toreb na zakupy. Zakaz nie wprowadza różnicy między torbą z tworzywa konwencjonalnego a kompostowalną lub biodegradowalną (rozdz. XII pyt. 5). Wyjątki są dwa i oba mają charakter funkcjonalny:
- torba jest potrzebna ze względów higienicznych;
- torba jest dostarczana jako opakowanie jednostkowe żywności luzem w celu zapobiegania marnowaniu żywności.
Torby kompostowalne spełniające te warunki są wyłączone z ogólnego zakazu z art. 25 i pkt 6 załącznika V (rozdz. XIV pyt. 3). W praktyce chodzi o woreczki na pieczywo, owoce, warzywa czy mięso przy ladzie. Sklep ma więc sens utrzymywać woreczki higieniczne, ale musi zakończyć dostawy cienkich toreb przy kasie, nawet jeśli oznaczone są jako kompostowalne.
Co mogą państwa członkowskie ponad zakaz unijny
Wyjątek z załącznika V to nie gwarancja, że torba pozostanie w obrocie. Bardzo lekkie torby objęte wyjątkiem są co do zasady uwzględniane w celu redukcji lekkich plastikowych toreb na zakupy o 40 % z art. 34 ust. 1; państwa mogą jednak wyłączyć ten rodzaj toreb z celu (art. 34 ust. 4). Aby ten cel osiągnąć, państwo członkowskie może zakazać także toreb wyłączonych z zakazu unijnego, w tym kompostowalnych lub biodegradowalnych (rozdz. XII pyt. 5; XIV pyt. 2).
Granice takiego zakazu wyznacza art. 34 ust. 2: uwzględnienie wpływu toreb na środowisko na etapie wytwarzania, recyklingu i usuwania, a także ich przeznaczenia, oraz proporcjonalność i niedyskryminacja. Państwa muszą też przekazywać Komisji informacje o zużyciu wszystkich bardzo lekkich toreb, także tych wyłączonych.
Państwa mogą ponadto zdecydować, że bardzo lekkie lub lekkie torby, które nie zostały zakazane na poziomie unijnym ani krajowym, mają być kompostowalne, na warunkach z art. 9 ust. 2 lit. a (rozdz. XIV pyt. 3). Wniosek dla polskiego dostawcy: śledź krajowe przepisy, bo to one mogą zaostrzyć lub doprecyzować kierunek.
Co zrobić w asortymencie: trzy kroki
- Podziel asortyment na torby sprzedażowe i worki będące produktami (na odpady, na psie odchody).
- Dla toreb sprzedażowych przypisz zastosowanie: przy kasie, czy higieniczne/na żywność luzem. Zastosowanie przesądza o zakazie.
- Dla woreczków higienicznych i kompostowalnych zachowaj dokumenty, które uzasadniają ich funkcję; certyfikat kompostowalności odpowiada na pytanie o materiał, ale nie zastępuje opisu zastosowania.
Co z tym robi PPWRapka
W PPWRapce opakowanie opisujesz w kroku 2 (Produkt i materiały), a w kroku 3 widzisz, które artykuły (np. art. 9 o kompostowalności) są dla niego wymagane, warunkowe lub nie dotyczą go. Certyfikat kompostowalności i raport z badania trzymasz w rejestrze raportów i przypinasz do produktu, co daje podstawę dowodową w razie pytania o materiał.
Aplikacja nie ocenia, czy torba mieści się w zakazie z załącznika V, i nie śledzi krajowych zakazów, które państwa mogą wprowadzić na podstawie art. 34 ust. 2. Klasyfikację zastosowania (kasa kontra higiena) robisz po swojej stronie; PPWRapka nie zastępuje tej oceny.
Sprawdź to na swoim opakowaniu
Załóż konto w PPWRapce i opisz materiał toreb — aplikacja pokaże, które artykuły PPWR dotyczą danego opakowania.
- 1. zakładasz konto
- 2. opisujesz jedno opakowanie
- 3. pobierasz Deklarację Zgodności w PDF
Cytat pochodzi z dokumentu Rozporządzenie w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR) — pytania i odpowiedzi Komisji Europejskiej (rozdz. XII pyt. 5). Komentarz, wnioski praktyczne i opis działania aplikacji są nasze. Wiążący jest wyłącznie tekst rozporządzenia (UE) 2025/40.
Najczęstsze pytania
Czy kompostowalna torba przy kasie jest dozwolona?
Jeśli jest bardzo lekką plastikową torbą na zakupy, podlega zakazowi z pkt 6 załącznika V — kompostowalność nie zmienia tej oceny. Wyjątek dotyczy tylko toreb higienicznych i opakowań jednostkowych żywności luzem.
Czy worki na odpady kompostowalne są objęte PPWR?
Nie. Worki na odpady i torebki na psie odchody to produkty, a nie opakowania, więc PPWR ich nie obejmuje.
Czy państwo może zakazać woreczków higienicznych?
Tak, jeśli robi to, by zrealizować cel redukcji z art. 34 ust. 1, z zachowaniem proporcjonalności i niedyskryminacji z art. 34 ust. 2.
Czy państwo może wymagać kompostowalności toreb?
Tak, państwa mogą zdecydować, że torby niezakazane na poziomie unijnym ani krajowym mają być kompostowalne, na warunkach z art. 9 ust. 2 lit. a.
Źródła
- Rozporządzenie (UE) 2025/40 w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych — pełny tekst w EUR-Lex (Dz.U. UE)
- Komisja Europejska — Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR): Frequently Asked Questions (oficjalny dokument)
- Wytyczne Komisji Europejskiej C(2026) 3702 z 5 czerwca 2026 r. (kopia PDF)
- FAQ Komisji Europejskiej do PPWR, rozdz. XII pyt. 2 — Co oznaczają pojęcia „nieprzetworzone świeże owoce i warzywa” oraz „wykazana potrzeba” użyte w pkt 2 załącznika V?
- FAQ Komisji Europejskiej do PPWR, rozdz. XII pyt. 5 — Czy torby biodegradowalne lub kompostowalne są objęte zakazem z pkt 6 załącznika V?
- FAQ Komisji Europejskiej do PPWR, rozdz. XIV pyt. 1 — Czy kompostowalne worki na odpady są uznawane za lekkie plastikowe torby na zakupy?
- FAQ Komisji Europejskiej do PPWR, rozdz. XIV pyt. 3 — Jakie wymogi przewiduje PPWR dla kompostowalnych plastikowych toreb na zakupy?
ℹ️ Materiał ma charakter informacyjny i edukacyjny, nie stanowi porady prawnej. Wiążące są wyłącznie przepisy rozporządzenia (UE) 2025/40 oraz prawo krajowe. PPWRapka to narzędzie komercyjne, nie serwis administracji publicznej.