System kaucyjny w PPWR: zwolnienia, obrót transgraniczny, non-profit i rejestracja producentów
⏱ Aktualizacja: 2026-11-04 · źródło: rozporządzenie (UE) 2025/40 + Wytyczne KE C(2026) 3702
Rozdział XX FAQ Komisji to pięć odpowiedzi o tym, gdzie system kaucyjny jest obowiązkiem, a gdzie ustępstwem. Dla polskiego producenta napojów najważniejsze są terminy, bo część wymogów dla istniejących systemów zaczyna działać dopiero po 2029 r., a część od 1 stycznia 2035 r.
W skrócie
- Zwolnienie państwa z obowiązku DRS dla jednorazowych butelek z tworzyw i dla metalowych pojemników trzeba uzyskać osobno dla każdego formatu.
- Wymóg zbiórki opakowań z innych systemów w regionach o intensywnym obrocie transgranicznym i wymóg non-profit obejmują nowe systemy po 11 lutego 2025 r.; istniejące dopiero od 1 stycznia 2035 r., jeśli nie osiągną celu 90 proc.
- Mleko, wino i spirytus są zwolnione z DRS, ale liczą się do celu zbiórki, a państwo może objąć je kaucją.
- System kaucyjny o odpowiednim zapleczu może rejestrować i raportować w imieniu producentów.
Co mówi Komisja Europejska
DRS dla jednorazowych butelek na napoje z tworzyw sztucznych i metalowych pojemników, ustanowiony po 11 lutego 2025 r., musi mieć charakter niekomercyjny, zgodnie z kryteriami minimalnymi określonymi w załączniku X lit. f).
Komisja Europejska — pytania i odpowiedzi do PPWR, rozdz. XX pyt. 4
Zwolnienie z DRS: osobno dla butelek i puszek
Ogólny opis kaucji w Polsce i w PPWR jest w wiki o systemie kaucyjnym; poniżej tylko rozstrzygnięcia Komisji z rozdziału XX.
Cel selektywnej zbiórki na poziomie 90 proc. istnieje w PPWR w dwóch odrębnych odsłonach: dla jednorazowych butelek na napoje z tworzyw sztucznych i dla metalowych pojemników na napoje, w obu przypadkach od 2029 r. Wynika z tego, że zwolnienie z obowiązku ustanowienia systemu kaucyjnego musi być uzyskane osobno dla każdego z tych formatów (rozdz. XX pyt. 1).
Art. 50 ust. 5 daje taką możliwość państwom, które do 2026 r. zbierają ponad 80 proc. danego rodzaju opakowań. Wniosek do Komisji musi dodatkowo wykazać konkretnymi środkami, jak państwo osiągnie 90 proc. bez DRS. Dla producenta napojów w puszkach i w butelkach PET oznacza to, że sytuacja obu strumieni może wyglądać inaczej: państwo może być zwolnione dla jednego formatu, a dla drugiego już nie.
Intensywny obrót transgraniczny i non-profit: komu od kiedy
Załącznik X wymaga od państw z regionami o intensywnym obrocie transgranicznym, by ich systemy kaucyjne przyjmowały opakowania z DRS innych państw w wyznaczonych punktach zbiórki i dążyły do umożliwienia zwrotu kaucji pobranej od użytkownika końcowego. Państwo samo ocenia, czy wymóg ma zastosowanie (rozdz. XX pyt. 3). Komisja nie podaje progu ani listy regionów, więc pojęcia „intensywny obrót” nie warto wiązać z liczbą przejść granicznych bez źródła.
Terminy są ważniejsze od definicji. Wymogi minimalne z załącznika X dotyczą systemów ustanowionych po 11 lutego 2025 r. Istniejące systemy muszą je stosować dopiero od 1 stycznia 2035 r., i to wtedy, gdy cele selektywnej zbiórki 90 proc. nie zostaną osiągnięte w 2029 r. (art. 50 ust. 11). Do 2038 r. Komisja ma ocenić najlepsze praktyki interoperacyjności.
Taki sam układ ma wymóg niekomercyjności. Nowy DRS dla butelek i puszek musi być non-profit zgodnie z załącznikiem X lit. f, a DRS sprzed 11 lutego 2025 r. — od 1 stycznia 2035 r. i tylko wtedy, gdy państwo nie osiągnie celu 90 proc. przy pierwszym przeglądzie lub najpóźniej w 2029 r. (pyt. 4).
Mleko, wino i spirytus a cel zbiórki
Jednorazowe butelki i metalowe pojemniki z mlekiem i przetworami mlecznymi, winem lub produktami podobnymi do wina oraz napojami spirytusowymi są zwolnione z wymogu objęcia DRS (art. 50 ust. 4). Zwolnienie nie wyłącza ich jednak z rachunku: produkty te muszą być uwzględnione przy obliczaniu celów selektywnej zbiórki z art. 50 ust. 1. Państwa mogą też zdecydować, że ich DRS obejmie i takie opakowania (rozdz. XX pyt. 5).
Dlatego rozlewnia wina w puszce, producent spirytusu w PET czy mleczarnia nie powinny zakładać, że „zwolnienie” kończy temat. Skutki dla nich zależą od decyzji krajowej: raz opakowanie zostanie poza DRS, ale wejdzie do statystyki zbiórki, innym razem dostanie kaucję.
Rejestracja i sprawozdawczość przez system kaucyjny
Nowość w FAQ: system kaucyjny dla opakowań jednorazowych z art. 50, który ma rozwiązania organizacyjne, techniczne i finansowe porównywalne z organizacją odpowiedzialności producentów, może rejestrować i składać sprawozdania w imieniu uczestniczących producentów do rejestru producentów z art. 44 ust. 1 (rozdz. XX pyt. 6).
Dla Ciebie jako producenta napojów to możliwość zdjęcia z siebie części formalności, jeśli Twój DRS taką rolę przyjmie. Zanim jednak przekażesz obowiązek, sprawdź w umowie z systemem, czy rzeczywiście obejmuje rejestrację i sprawozdania, oraz czy zakres odpowiada wymaganiom krajowym. Samą kaucję i EPR traktuj osobno: kaucja nie zastępuje deklaracji zgodności ani dokumentacji technicznej.
Co z tym robi PPWRapka
PPWRapka nie prowadzi systemu kaucyjnego ani rejestracji w rejestrze producentów, więc tych obowiązków w niej nie zrealizujesz. To, co aplikacja robi dla butelek i puszek, dotyczy PPWR, a nie DRS: w kroku 2 opisujesz materiał, w kroku 3 sprawdzasz art. 5–12 (m.in. recyklowalność i recyklat PCR dla butelek), a w kroku 4 wystawiasz Deklarację Zgodności z PDF-em i archiwum.
Rejestrację w BDO i sprawozdania z rozszerzonej odpowiedzialności producenta, czyli polską warstwę obowiązków, prowadzisz po swojej stronie lub przez organizację, z którą współpracujesz. PPWRapka tego nie zastępuje.
Sprawdź to na swoim opakowaniu
Załóż konto w PPWRapce i przygotuj Deklarację Zgodności dla butelek i puszek — kaucja jej nie zastępuje.
- 1. zakładasz konto
- 2. opisujesz jedno opakowanie
- 3. pobierasz Deklarację Zgodności w PDF
Cytat pochodzi z dokumentu Rozporządzenie w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR) — pytania i odpowiedzi Komisji Europejskiej (rozdz. XX pyt. 4). Komentarz, wnioski praktyczne i opis działania aplikacji są nasze. Wiążący jest wyłącznie tekst rozporządzenia (UE) 2025/40.
Najczęstsze pytania
Czy zwolnienie z DRS dla butelek obejmuje też puszki?
Nie. To dwa odrębne cele zbiórki, więc zwolnienie trzeba uzyskać osobno dla każdego formatu.
Od kiedy DRS musi być non-profit?
Nowy DRS po 11 lutego 2025 r. od początku; DRS istniejący od 1 stycznia 2035 r. i tylko jeśli państwo nie osiągnie celu 90 proc.
Czy mleko, wino i spirytus są w DRS?
Są zwolnione z obowiązku, ale wliczają się do celu zbiórki, a państwo może objąć je swoim systemem kaucyjnym.
Czy DRS może mnie zarejestrować i raportować za mnie?
Tak, jeśli to system z odpowiednimi rozwiązaniami organizacyjnymi, technicznymi i finansowymi. Sprawdź zakres usługi w umowie.
Źródła
- Rozporządzenie (UE) 2025/40 w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych — pełny tekst w EUR-Lex (Dz.U. UE)
- Komisja Europejska — Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR): Frequently Asked Questions (oficjalny dokument)
- Wytyczne Komisji Europejskiej C(2026) 3702 z 5 czerwca 2026 r. (kopia PDF)
- FAQ Komisji Europejskiej do PPWR, rozdz. XX pyt. 1 — Czy zwolnienie z obowiązku ustanowienia systemu kaucyjnego (DRS) ma zastosowanie odrębnie do obu rodzajów opakowań…
- FAQ Komisji Europejskiej do PPWR, rozdz. XX pyt. 3 — Jak należy rozumieć pojęcie „intensywny obrót transgraniczny” użyte w załączniku X?
- FAQ Komisji Europejskiej do PPWR, rozdz. XX pyt. 4 — Czy wszystkie DRS muszą mieć charakter niekomercyjny (non-profit)?
- FAQ Komisji Europejskiej do PPWR, rozdz. XX pyt. 5 — Czy opakowania mleka, wina i napojów spirytusowych są również zwolnione z celów selektywnej zbiórki na poziomie 90 %?
- FAQ Komisji Europejskiej do PPWR, rozdz. XX pyt. 6 — Czy systemy kaucyjne dla opakowań jednorazowych mogą dokonywać rejestracji i składać sprawozdania w imieniu…
ℹ️ Materiał ma charakter informacyjny i edukacyjny, nie stanowi porady prawnej. Wiążące są wyłącznie przepisy rozporządzenia (UE) 2025/40 oraz prawo krajowe. PPWRapka to narzędzie komercyjne, nie serwis administracji publicznej.