Wolna przestrzeń w paczce: próg 50 % dla jednych opakowań, „niezbędne minimum” dla innych
⏱ Aktualizacja: 2026-10-24 · źródło: rozporządzenie (UE) 2025/40 + Wytyczne KE C(2026) 3702
Wokół wolnej przestrzeni krąży jedna liczba, 50 %, i firmy stosują ją do wszystkiego, co mieści się w kartonie. Komisja rozdziela dwa reżimy. Próg 50 % dotyczy tylko wybranych opakowań. W opakowaniach jednostkowych próg nie obowiązuje, ale producent musi sam zminimalizować pustkę i udowodnić to w dokumentacji.
W skrócie
- Limit pustej przestrzeni do 50 % dotyczy opakowań zbiorczych, transportowych i stosowanych w e-commerce (art. 24 ust. 1).
- W opakowaniach jednostkowych PPWR nie ustanawia maksymalnego progu, lecz wymaga „niezbędnego minimum” (art. 24 ust. 4), które napełniający musi wykazać w dokumentacji technicznej.
- Za wolną przestrzeń Komisja uznaje przestrzeń wypełnioną materiałami wypełniającymi: ścinkami papieru, poduszkami powietrznymi, folią bąbelkową, pianką, wełną drzewną lub granulatem.
- Prawa do wzoru i znak towarowy nie zwalniają z art. 24, w przeciwieństwie do art. 10.
Co mówi Komisja Europejska
W odniesieniu do współczynnika wolnej przestrzeni w opakowaniach jednostkowych PPWR nie ustanawia maksymalnego progu; pozostawia natomiast właściwemu podmiotowi gospodarczemu napełniającemu opakowanie jednostkowe zadanie zminimalizowania wolnej przestrzeni i wykazania tego w dokumentacji technicznej.
Komisja Europejska — pytania i odpowiedzi do PPWR, rozdz. XI pyt. 2
Dwa reżimy pod jedną nazwą
Komisja opisuje wolną przestrzeń jako różnicę między całkowitą objętością wewnętrzną opakowania jednostkowego a objętością produktu opakowanego. Na potrzeby oceny zgodności wlicza się do niej przestrzeń wypełnioną materiałami wypełniającymi. Zestaw jest szeroki: ścinki papieru, poduszki powietrzne, folia bąbelkowa, wypełniacze gąbczaste i piankowe, wełna drzewna, polistyren, granulat styropianowy.
Konsekwencja jest praktyczna. Kiedy dosypujesz wypełniacz, nie zmniejszasz wolnej przestrzeni, tylko ją zapełniasz materiałem, a przepis liczy ją mimo to. Producent, który „rozwiązał” pustkę kolejną warstwą bąbelków, dalej ma problem z oceną.
Liczba 50 % pochodzi z innego miejsca niż „niezbędne minimum”. Limit ≤ 50 % w opakowaniach zbiorczych, transportowych i e-commerce, wiążący od 1 stycznia 2030 r., opisujemy na stronie minimalizacja opakowań. Dla opakowania jednostkowego, na przykład pudełka na kosmetyk albo kartonika na zabawkę, takiej granicy nie ma.
Opakowanie jednostkowe: brak progu nie znaczy brak obowiązku
Brak liczby kusi do wniosku, że można zostawić tak, jak jest. Komisja stawia sprawę odwrotnie: skoro nie ma progu, ocena spada na napełniającego. To on ma zminimalizować wolną przestrzeń i pokazać, jak do tego doszedł. Dowód trafia do dokumentacji technicznej, razem z danymi o opakowaniu.
Art. 24 ust. 4 trzeba czytać razem z art. 10 o minimalizacji. Metodykę oceny minimalizacji ma doprecyzować zaktualizowana norma zharmonizowana, o którą Komisja wystąpi. Do czasu jej publikacji sensownie jest mieć własną notatkę: jakie wymiary ma produkt, jakie ma opakowanie, dlaczego nie można zejść niżej (ochrona, stabilność, wymagania bezpieczeństwa).
Błąd, który widzimy najczęściej: wymiar kartonu dobrany raz, dla największego produktu z rodziny, i użyty dla wszystkich mniejszych wariantów. W dokumentacji powinien być wtedy wariant po wariancie albo uzasadnienie, że różnice są marginalne.
Wzór i znak towarowy nie chronią przed art. 24
W art. 10 PPWR są wyłączenia z minimalizacji, między innymi dla kształtów będących chronionymi znakami towarowymi. Można by oczekiwać tego samego przy wolnej przestrzeni. Komisja mówi, że tak nie jest: art. 24 nie przewiduje szczególnych wyłączeń dla opakowań objętych prawami do wzoru ani znakami towarowymi. Próg 50 % działa jednak tylko wobec opakowań zbiorczych, transportowych i stosowanych w handlu elektronicznym.
Dla producenta oznacza to rozdzielenie dwóch pytań. Pierwsze: czy kształt jest chroniony i czy to zwalnia z minimalizacji z art. 10. Drugie: czy opakowanie jest zbiorcze, transportowe albo e-commerce i czy wtedy mieści się w 50 %. Odpowiedź na pierwsze nic nie mówi o drugim. Karton wysyłkowy w kształcie zastrzeżonego wzoru nie wychodzi spod limitu pustej przestrzeni.
Co z tym robi PPWRapka
W kroku 3 (Przepisy, Art. 5–12) PPWRapka pokazuje status art. 10 dla Twojego opakowania: wymagany, warunkowy albo nie dotyczy, oraz listę braków. Dane o wymiarach i wypełnieniu wpisujesz przy produkcie w kroku 2, a Luki i gotowość pokazują, czego jeszcze brakuje do kompletu. Dokument w kroku 4 składa się z tego, co już wprowadziłeś.
Aplikacja nie mierzy objętości, nie liczy współczynnika wolnej przestrzeni i nie rozstrzyga, czy Twoje „minimum” jest wystarczające. Pomiar i uzasadnienie robisz po swojej stronie; w PPWRapce trzymasz wynik i dokument, na którym opierasz deklarację.
PPWRapkadla opakowań w PolsceSprawdź to na swoim opakowaniu
Załóż konto w PPWRapce, wprowadź opakowanie i sprawdź, jak wygląda status art. 10 oraz lista braków do dokumentacji.
- 1. zakładasz konto
- 2. opisujesz jedno opakowanie
- 3. pobierasz Deklarację Zgodności w PDF
Cytat pochodzi z dokumentu Rozporządzenie w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR) — pytania i odpowiedzi Komisji Europejskiej (rozdz. XI pyt. 2). Komentarz, wnioski praktyczne i opis działania aplikacji są nasze. Wiążący jest wyłącznie tekst rozporządzenia (UE) 2025/40.
Najczęstsze pytania
Czy dla kartonika jednostkowego muszę zmieścić się w 50 %?
Nie. Próg 50 % dotyczy opakowań zbiorczych, transportowych i stosowanych w handlu elektronicznym. Dla opakowań jednostkowych obowiązuje „niezbędne minimum” i jego wykazanie w dokumentacji technicznej.
Czy poduszki powietrzne w paczce liczą się do wolnej przestrzeni?
Tak. Komisja wymienia poduszki powietrzne, folię bąbelkową, wypełniacze piankowe, ścinki papieru i inne materiały wypełniające jako przestrzeń, którą wlicza się do oceny.
Czy chroniony wzór opakowania zwalnia z limitu?
Nie. Art. 24 nie przewiduje wyłączeń dla wzorów chronionych prawami z rejestracji ani dla znaków towarowych, inaczej niż art. 10 o minimalizacji.
Gdzie zapisać uzasadnienie „niezbędnego minimum”?
W dokumentacji technicznej producenta wyrobu. Zapisz wymiary produktu i opakowania oraz powód, dla którego mniejsze opakowanie nie zapewniłoby ochrony.
Źródła
- Rozporządzenie (UE) 2025/40 w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych — pełny tekst w EUR-Lex (Dz.U. UE)
- Komisja Europejska — Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR): Frequently Asked Questions (oficjalny dokument)
- Wytyczne Komisji Europejskiej C(2026) 3702 z 5 czerwca 2026 r. (kopia PDF)
- FAQ Komisji Europejskiej do PPWR, rozdz. XI pyt. 2 — Jak należy rozumieć pojęcie „niezbędne minimum” zawarte w art. 24 ust. 4?
ℹ️ Materiał ma charakter informacyjny i edukacyjny, nie stanowi porady prawnej. Wiążące są wyłącznie przepisy rozporządzenia (UE) 2025/40 oraz prawo krajowe. PPWRapka to narzędzie komercyjne, nie serwis administracji publicznej.